27. novembra 1895. Nobel zaveštao bogatstvo ljudima koji najviše doprinose čovečanstvu
Na današnji dan, 27. novembra 1895. godine, švedski pronalazač i industrijalac Alfred Nobel potpisao je u Parizu svoj poslednji testament, dokument koji je iz korena promenio svet nauke, književnosti i borbe za mir. U iznenađujućem i tada široko osporavanom potezu, Nobel je gotovo čitavo svoje ogromno bogatstvo ostavio fondu iz koga će se svake godine nagrađivati osobe koje su najviše doprinele čovečanstvu.
Testamentom je precizirao da se sredstva ulože u sigurne investicije, a da se dobijena kamata dodeljuje u pet oblasti: fizici, hemiji, medicini ili fiziologiji, književnosti i miru. Time je postavio temelje jednog od najuticajnijih priznanja na svetu – Nobelove nagrade, čiji prvi laureati nisu proglašeni sve do 1901. godine, nakon što je dug i složen proces realizacije njegove volje konačno završen.
Nobelova odluka bila je motivisana željom da njegovo nasleđe ne bude povezano isključivo s razornom moći dinamita, njegovog najpoznatijeg izuma, već sa unapređenjem nauke, kulture i međunarodnog razumevanja. Danas, više od jednog veka kasnije, Nobelove nagrade ostaju simbol vrhunskog dostignuća i trajni podsetnik na viziju jednog čoveka koji je verovao da se napredak može meriti doprinosom celom ljudskom rodu.
Ivo Andrić – jugoslovenski nobelovac sa beogradskom adresom
Među najznačajnijim laureatima nalazi se i Ivo Andrić, jedini dobitnik Nobelove nagrade za književnost iz tadašnje Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Andrić je prestižno priznanje dobio 1961. godine za „epsku snagu kojom je oblikovao teme i sudbine iz istorije svoje zemlje“, a nagrada je ponajviše povezana s njegovim kapitalnim delom Na Drini ćuprija.
Iako rođen u Bosni, Andrić je najveći deo života i stvaralaštva proveo u Beogradu, pa se njegovo delo i danas smatra jednim od najvažnijih književnih doprinosa u kulturnoj tradiciji čitavog regiona.
Tekst: nadrugipogled.com
Foto: Zadužbina Ive Andrića